Гӏалгӏай

(ГIалгIай яха оагIув укхазахьа хьожаяьй)

ГIалгIай (эрс: Ингуши, ингал: Ingush people) — Даькъастера къам да. Цига а къаьстта ГIалгIайче а хьалха ден даьха халкъ да. Тхьоврера иштта бахаш ба Нохчичен Шолжа шахьареи[1], хIанз ГIинбухерча ХIирийчен чухьа уллача ГIалме шахьареи[2]. ГӀалгӀай дерригача дуне тIа — 700 (ворхI бIаь) эзар саг ва[3].

Цул совгIа Туркий мехка а, Гаргарча Малхбоалехьа цхьаццайола паччахьалкхенашка бахаш ба гӀалгӀай (дукхагIа орстхой, иштта кхыйолча гӀалгӀай шахьарашкара XIX-ча бӀаьшера мехках баьнна дIабаха́) уж берригаш 350 эзар гаргга саг ва[4].

ГIалгIаша бувцар ГIалгIай мотт ба, гIалгIай йоазув кириллица ларда тIа латт. Лелабеш бола ди — Ислам.

ТархьарТоаде

«Кавказская раса» яха термин Iилманна юкъеяьккхача цIихезача немций Iилманхочо Блуменбах Иоганн Фридриха лоархIар «Кавказ – адамле хьадаьнна моттиг» хилар.

Цу йоккхача кавказа (европеоидни) раса юкъедоагIача кавкасиона антропологен тайпан лоархI Iилманхоша гIалгIай. Ширача гIалгIай тархьара тохкамхочо Горепекин Ивана Фомас яздаьд: «ХIанз ха декхарийла ва хIаравар воай даьй бовзара а, хьалхагIара культуреи мотти хьабаьнна моттиг йовзара а дIоагIа ул Кавказе. Из лораду вай ширача даьх бисача гIалгIай-нохчий къамо».

Хьажа ишттаТоаде

ТIатовжамашТоаде

  • ГIалгIайчен баха нах
  • Царевич Вахушти. География Грузии // «Записки Кавказского отдела русского географического общества». — Тифлис, 1904. — Т. ХХIV. — С. 15.
  • Долгиева М.Б., 2013, с. 84.
  • Ялхороева М.А., 2008.