Бисмал (да) (Iар. بسملة‎), тасми́ят (Iар. تسمية‎), бисмилля́хӀ (Iар. بِسۡمِ ٱللَّهِ‎) — КъорӀан сурат дӀадолалуш оала калам белгалйоаккхаш йола термин. ИйслагӀчунгара дӀа мел ийккха дола сурат ишта долалу: «АллàхIа цIерца, Къахетам беши Къахетам бергболаши волча» (Iар. بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ‎ — бисмилля́хӀи-р-роахьма́ни-р-роахьи́м[1]). ХӀара ламазагахьа, моллагӀа цӀена, кӀеззига мукъагӀа лоадам бола хӀама хьаделехьа оалаш да бисмал, цунца долалу бусулба наха язду дуккха каьхаташ.

Бисмал хьокхама а оттадаь Ӏарбий йоазув хувцадалар:
1. Куфий йоазув
2. Ад-Дуали йоазув
3. Хьаракаш хьахилар
4. ХӀанз а лелаеш йола аль-ФарахӀиди йоазув
«Бисмилля́хӀи-р-роахьма́ни-р-роахьи́м» яха дешаш.

КъорӀан чуТоаде

КъорӀанагахьа къаьстта аят аьнна къоастадиц бисмал, бакъда цхьоалагӀча суратагахьа (Аль-Фатихьатагахьа) юкъе додаш лоархӀ из, хӀана аьлча Аль-Хьиджр яхача сурата 87-ча аята хьаяхачох цу чу 7 аят да. Цох хьакхетаду цу ворхӀнех бисмал хьалхара аят долга[2]. Из калам иштта ан-Намль («Зунгаташ») яхача сурата 30-ча аята дакъа да. «АллахӀа цӀерца» (бисмилляхӀи) аьнна лоацца цхьан аятагахьа мара дац — 11:41[3]. «Хьай Аьла цӀерца» (бисми роаббика) яха калам КъорӀан чу йиазза латт, «цӀенавеш хьоахаве Ӏа» яхача амара тӀехьа[4] или «читать»[5]. АллахӀа цӀи «Хьоахаяр» (Зикр) кхойтазза латт, хӀаьта 55:78[6] аято Аьлан цӀи беркате хилар дувц «Беркате я хьа Аьлан цӀи» (таба́роака исму роаббика)[7].

Товрата чуТоаде

Товрата чу цун тарра йола калам текъам болалуча хана оал «Аьла цӀерца» къ.-жуг. בשם יהוה (бешем адонай)[8]. Цигга[9], АллахӀ ар-Роахьма́ни-р-Роахьи́м яхача калама тарра калам оал («Даьла къахетам беши къахетам бергболаши ва») — къ.-жуг. אל רחום וחנון «Эль Рахум ве-Ханун»[10].

КаллиграфиТоаде

Бусулба каллиграфе (ХаттӀ) чӀоагӀа дукха яздеш леладеш да бисмал, ший даьржаи довзаши хилар бахьан долаш.

Хьайба урс хьакхарТоаде

Хьайба урс хьакхалехьа бисмал даккхаро цу хьайбан дулх хьаьнала ду, нагахьа санна из дулх бусулба дин чу могадаь далеи уйла-нигат нийса хинна далеи. Бисмал даьккхадар аьнна хьарам дола дулх хьаьнала хьахилац (масала, хьакхий дулх, саӀийда дийна хьайба, денна хьайба).

БелгалдаккхарТоаде

  1. Ханников, А. Энциклопедия ислама. — Мельников И. В., 2012. — С. 254.
  2. аль-Хиджр 15:87
  3. Худ 11:41
  4. аль-Ваки‘а 56:74, аль-Ваки‘а 56:96, аль-Хакка 69:52, аль-Аля 87:1.
  5. аль-А‘ляк 96:1.
  6. ар-Рахман 55:78.
  7. William A. Graham Basmala (Supplement 2016) // Encyclopaedia of the Qurʾān, General Editor: Jane Dammen McAuliffe, Georgetown University, Washington DC.
  8. Исход 34:5
  9. Фраза «Аллах Милостивый Милосердный» в Торе
  10. Исход 34:6

ЛитератураТоаде

  • Ньюби Г. Краткая энциклопедия ислама = A Concise Encyclopedia of Islam / Пер. с англ.. — М.: Фаир-пресс, 2007. — 384 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-8183-1080-0.

Ло:Арабские фразы